ΜΕΓΑΛΗ ΣΤΟΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ

 

Η θεσμική συγκρότηση του σύγχρονου Ελευθεροτεκτονισμού τοποθετείται συμβατικά στο 1717, με την ίδρυση της πρώτης Μεγάλης Στοάς στην Αγγλία.

Στις 24 Ιουνίου του 1717, την ημέρα εορτής του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή, στην ταβέρνα “Goose and Gridiron Ale-house” η οποία βρισκόταν στο St. Paul’s Churchyard, στο Λονδίνο, συναντήθηκαν εκπρόσωποι τεσσάρων στοών του Λονδίνου και αποφάσισαν το «ξεκίνημα» του Ελευθεροτεκτονισμού!

Η ίδρυση της πρώτης Μεγάλης Στοάς (η Premier Grand Lodge of England) είναι ένα ιστορικό γεγονός, όχι μόνο του Τεκτονισμού αλλά και της ανθρώπινης Ιστορίας, διότι η συμβολή του στα παγκόσμια ιστορικά γεγονότα, τα οποία διαμόρφωσαν τη σημερινή ανθρώπινη Ιστορία, ήταν καθοριστική.

Η συγκεκριμένη εξέλιξη, ίδρυσης του σύγχρονου Ελευθεροτεκτονισμού ,σηματοδότησε τη μετάβαση από τις μεσαιωνικές συντεχνίες των οικοδόμων στον λεγόμενο «συμβολικό» ή/και «φιλοσοφικό» Τεκτονισμό. Στο νέο αυτό πλαίσιο, τα εργαλεία της οικοδομικής τέχνης μετασχηματίστηκαν σε σύμβολα ηθικής και πνευματικής καλλιέργειας, ενώ η Στοά απέκτησε χαρακτήρα χώρου φιλοσοφικού διαλόγου και αυτοβελτίωσης.

Η έκδοση των Constitutions of the Free-Masons από τον James Anderson το 1723 παρείχε στον θεσμό οργανωτική συνοχή και ιδεολογική ταυτότητα, εντάσσοντάς τον στο πνεύμα της πρώιμης νεωτερικότητας.

Ο Ελευθεροτεκτονισμός αναπτύχθηκε παράλληλα με το κίνημα του Διαφωτισμού και σε μεγάλο βαθμό λειτούργησε ως φορέας διάδοσης των διαφωτιστικών ιδεών.

Οι τεκτονικές στοές αποτέλεσαν χώρους συνάντησης ανθρώπων διαφορετικής κοινωνικής προέλευσης –λογίων, εμπόρων, επαγγελματιών και διανοουμένων– σε μια εποχή όπου η ελεύθερη δημόσια έκφραση ήταν συχνά περιορισμένη.

Μέσα σε αυτό το προστατευμένο περιβάλλον, καλλιεργήθηκαν η ορθολογική σκέψη, η ανεκτικότητα, η συζήτηση επιστημονικών και φιλοσοφικών ζητημάτων και η αμφισβήτηση της απόλυτης αυθεντίας της Εκκλησίας και της μοναρχίας.

Δεν είναι τυχαίο ότι σημαντικές προσωπικότητες του Διαφωτισμού, όπως ο Βολταίρος, ο Μοντεσκιέ, ο Ντιντερό, ο Γκαίτε και ο Μότσαρτ, συνδέθηκαν άμεσα ή έμμεσα με τον Τεκτονισμό.

Ιδιαίτερη σημασία στο τεκτονικό αξιακό πλαίσιο κατέχει η έννοια της Ανεκτικότητας.

Σε μια περίοδο έντονων θρησκευτικών συγκρούσεων, ο Ελευθεροτεκτονισμός προώθησε μια ευρεία αντίληψη περί πίστης, δίνοντας έμφαση στην ηθική συμπεριφορά και όχι στη δογματική ομοιομορφία. Η αποδοχή μελών από διαφορετικά θρησκευτικά και πολιτισμικά περιβάλλοντα ανέδειξε την ιδέα της αδελφοσύνης ως υπερκείμενης ταυτότητας, συμβατής με τις διαφωτιστικές αρχές της ανεξιθρησκίας και του σεβασμού της ατομικής συνείδησης.

Παράλληλα, η τεκτονική Στοά πρόβαλε την Αρχή της Ισότητας και της Αξιοκρατίας, τουλάχιστον σε συμβολικό επίπεδο.

Εντός της Στοάς, τα μέλη θεωρητικά ήταν ίσα ανεξαρτήτως κοινωνικής τάξης ή επαγγελματικής ιδιότητας, γεγονός που συνιστούσε μια ριζοσπαστική αντίληψη για την εποχή.

Ωστόσο, η εφαρμογή αυτής της ισότητας υπήρξε ιστορικά περιορισμένη.

Ο αποκλεισμός των γυναικών, θεσμοθετημένος από τα Καταστατικά του 18ου αιώνα, ανέδειξε μια βαθιά αντίφαση μεταξύ διακηρυγμένων αξιών και κοινωνικής πρακτικής.

Η αντίφαση αυτή οδήγησε, κατά τον 19ο και 20ό αιώνα, στην ανάπτυξη των Στοών Υιοθεσίας, του Μικτού Τεκτονισμού και τελικά του αυτόνομου Γυναικείου Τεκτονισμού, αποδεικνύοντας ότι οι Τεκτονικές Αξίες δεν είναι στατικές αλλά υπόκεινται σε ιστορική αναθεώρηση.

Από κοινωνιολογική σκοπιά, ο Ελευθεροτεκτονισμός μπορεί επίσης να ερμηνευθεί ως μηχανισμός κάλυψης θεμελιωδών κοινωνικών και ψυχολογικών αναγκών, όπως την ανάγκη αποδοχής, Σεβασμού, εκτίμησης, ανταλλαγής απόψεων, συζήτησης κ.ά

Η συμμετοχή σε μια αδελφότητα ενισχύει την αίσθηση του «ανήκειν», την κοινωνική αναγνώριση και τη συναισθηματική ασφάλεια, στοιχεία που συνδέονται με τα ανώτερα επίπεδα αναγκών, όπως περιγράφονται στο πυραμιδικό μοντέλο αναγκών του Maslow.

Η τελετουργία, ο συμβολισμός και η συλλογική μνήμη λειτουργούν ως σταθεροποιητικοί παράγοντες, προσδίδοντας νόημα τόσο στην ατομική όσο και στη συλλογική εμπειρία.

Η κάλυψη των ανωτέρω αναγκών της Ανθρώπινης Υπόστασης κύρια επιδιώκεται μέσω της ύπαρξης αδελφοτήτων, όπως είναι και ο Ελευθεροτεκτονισμός.

Στη σύγχρονη εποχή, ο Ελευθεροτεκτονισμός αντιμετωπίζει νέες προκλήσεις. Η μυστικότητα, που ιστορικά λειτούργησε ως στοιχείο συνοχής και προστασίας, συχνά ερμηνεύεται αρνητικά στο πλαίσιο των κοινωνιών της πληροφορίας, τροφοδοτώντας θεωρίες συνωμοσίας και καχυποψία.

Παράλληλα, η μεταβολή των κοινωνικών δομών και η αποδυνάμωση των παραδοσιακών συλλογικών ταυτοτήτων θέτουν ζητήματα επικαιροποίησης των τεκτονικών μορφών οργάνωσης.

Ωστόσο, η ενίσχυση της φιλανθρωπικής δράσης, η αυξανόμενη διαφάνεια και η ενεργός κοινωνική παρουσία πολλών Στοών καταδεικνύουν τη συνεχιζόμενη προσαρμοστικότητα του θεσμού.

Αν και η θεσμική  απαρχή του Ελευθεροτεκτονισμού τοποθετείται στο 1717, οι φιλοσοφικές και πνευματικές του καταβολές αντλούν στοιχεία από την αρχαιότητα, τις μυστηριακές παραδόσεις και τις πνευματικές αναζητήσεις των αρχαίων πολιτισμών, οι οποίοι προσανατολίζονταν στην αναζήτηση του Υπέρτατου Όντος.

Ο αείμνηστος Αδελφός Κωνσταντίνος Πολίτης, Μεγάλος Διδάσκαλος της ΜΣΤΕ συνδέει την δυναμική ίδρυσης του σύγχρονου Τεκτονισμού με τα Μεγάλα Μυστήρια και τις Στοές των Μυστηρίων των αρχαίων Ελλήνων.

Γράφει : «….ανεδύθησαν οι Στοές των Μυστηρίων, όπου εκεί προσήρχοντο οι ευσεβείς για να φωτισθούν, φτιάχνοντας αλυσίδες εργασίας μεταξύ τους και μιμούμενοι τους αρμονικούς ρυθμούς της λύρας του Όρφέα, προσπαθούσαν με αγνούς οργιαστικούς χορούς να αποκτήσουν την πολύτιμη για αυτούς Αυτογνωσία.

Οι Στοές αυτές με την πάροδο του χρόνου επεξέτειναν σε πολλές διευθύνσεις τις φιλοσοφικές αυτών αναζητήσεις, επιχειρώντας να διεισδύσουν περισσότερο μέσα στην Άγνοια της Ανθρώπινης Νόησης και χρησιμοποιώντας καθορισμένες μυητικές τελετουργίες, σύννομες πάντα με τα συμβαίνοντα στην Φύση, έφθασαν στην δημιουργία των Ελευσινίων Μυστηρίων. …

Πέρασαν οι αιώνες και ο Χρόνος άλλαξε πολλά, το ισχυρό Φως των Μυστηρίων άρχισε να μη γίνεται κατανοητό από το κρύο ημίφως των δογμάτων….όμως κάποιες Στοές λειτουργούσαν κρυφά τις ιερές μυητικές εργασίες τους ανάμεσα στην αμάθεια της τότε μεσαιωνικής ανθρωπότητας.

Και φτάσαμε στο 1717, όπου εγκαθιδρύθη το πρώτο εμφανές στο άπλετο Φως της ημέρας, Ιερόν της Σκέψεως… και στη συνέχεια η δημιουργία πλήθους Σεπτών Στοών  πρόσφερε και προσφέρει το αποκτηθέν από τις Εργασίες τους Έλεος προς όλους τους ευσεβείς ανθρώπους.

 Εκείνο ακριβώς το Χρυσούν Έλεος το οποίο μοίραζε τότε η Αρχαία Ελευσίνα….¨», (Αδ. Κ. Πολίτης, 2017)

 

Η μελέτη του αποκαλύπτει τόσο τις δυνατότητες όσο και τα όρια των ανθρώπινων θεσμών, φωτίζοντας τη σύνθετη σχέση ανάμεσα στις ιδέες, την κοινωνική πράξη και την ιστορική αλλαγή.Τέλος φόρμας

 

ΠΗΓΕΣ

Anderson, James. 1723. The Constitutions of the Free-Masons. London: William Hunter.

Bullock, Steven C. 1996. Revolutionary Brotherhood: Freemasonry and the Transformation of the American Social Order, 1730–1840. Chapel Hill: University of North Carolina Press.

Burke, Peter. 2016. Freemasonry and the Enlightenment. London: Routledge.

Huffmire, Edward. 2004. “Recovered Masonic Archives from Moscow and Their Historical Significance.” Heredom 12: 45–68.

Jacob, Margaret C. 1991. Living the Enlightenment: Freemasonry and Politics in Eighteenth-Century Europe. Oxford: Oxford University Press.

Mackey, Albert G. 1873. An Encyclopedia of Freemasonry. Philadelphia: Moss & Company.

Stevenson, David. 1988. The Origins of Freemasonry: Scotland’s Century, 1590–1710. Cambridge: Cambridge University Press.

Grande Loge Féminine de France. 2015. Histoire de la Franc-Maçonnerie Féminine. Paris: GLFF Publications.

www.ugle.org.uk

www.owf.org.uk