ΜΕΓΑΛΗ ΣΤΟΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ

 

 

Μέσα στο μεγαλειώδες αυτό Έργο, όπου το τεκτονικό Ιδεώδες της ανθρώπινης πνευματικής ανύψωσης, διανθίζεται από την έξοχη μουσική πανδαισία, αναδεικνύεται η αποδοχή της Γυναίκας, ως άξια να δεχθεί μαζί με τον άντρα το Φως της Μύησης!

Ο Mozart σε ηλικία 28 ετών, στις 14 Δεκεμβρίου του 1784, προωθείται ως μαθητής στη  Στοά «ΑΓΑΘΟΕΡΓΙΑ» εν Ανατολή Βιέννης, αλλά επειδή αυτή ήταν μικρή, μυήθηκε τελικά στον Βαθμό του Μαθητή στη μητέρα Στοά «Η Αληθής Ομόνοια».

Στις 7 Ιανουαρίου 1785 στον Βαθμό του Εταίρου και στις 26 Φεβρουαρίου 1785 στο Βαθμό του Διδασκάλου, υπήρξε δε καθ’ όλη τη διάρκεια της σύντομης ζωής του, ενεργός τέκτων.

Ο Mozart ακολούθησε τον Τεκτονισμό επηρεασμένος αφενός από τον πατέρα του, ο οποίος ήταν επίσης τέκτονας και  τον φίλο του Michael Puchberg και αφετέρου  από τις πολλές στιγμές θλίψης που βίωνε και  οι οποίες του γεννούσαν την ανάγκη για ψυχική ηρεμία και πνευματική ανάταση.

Όπως αναφέρει  ο αββάς  Karl de Nys, : “ Ο Mozart , μετά από ώριμη σκέψη, ψυχική ανάγκη και βεβαιότητα ότι το πνευματικό εκείνο εργαστήριο θα του εξασφάλιζε την ηρεμία στον εσωτερικό του κόσμο, ζήτησε σταθερά, επίμονα και συνειδητά την εισδοχή του », (Δρόσος, 1989).

Υποστήριξε τη στοά του συνθέτοντας μουσικά κομμάτια για πολλές τεκτονικές εκδηλώσεις, αλλά και δίνοντας συναυλίες για οικονομική στήριξη αδελφών του, οι οποίοι είχαν οικονομικό πρόβλημα. Συνέθεσε αρκετά τεκτονικά τεμάχια μουσικής όπως, την «Μικρή Γερμανική Καντάτα», την «Μικρή Καντάτα του Ελευθεροτεκτονισμού» την «Τεκτονική πένθιμη μουσική»,κ.α.

 

 

Το καλοκαίρι του 1781 ο Mozart αρχίζει τη σύνθεση του “Μαγικού Αυλού”(Die Zauberflöte), σε συνεργασία με τον επίσης τέκτονα Johann Emanuel Schikaneder, συγγραφέα του λιμπρέτο (κείμενο όπερας), διευθυντή του Βιεννέζικου Εθνικού Θεάτρου.

Ο ”Μαγικός Αυλός”, ένα μουσικό αριστούργημα, αναδεικνύει τη συμπόρευση και αλληλεπίδραση των Ανθρωπιστικών Ιδεών του Διαφωτισμού και των Τεκτονικών Αξιών.

Είναι ένα αλληγορικό ταξίδι στο Διαφωτισμό γεμάτο με τεκτονικά Σύμβολα, όπου το Τρίπτυχο ” Ελευθερία – Ισότης – Αδελφότης ” διαχέεται σε όλη την πλοκή του έργου, η οποία αναδεικνύει τις τελετουργίες της τεκτονικής Μύησης μέσα σε μια μουσική πανδαισία με πολλά στοιχεία μυθοπλασίας.

Ο “Μαγικός Αυλός” αποτελεί ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά έργα όπου ο μουσικολογικός λόγος έχει εντοπίσει σαφή στοιχεία Τεκτονικής Ιδεολογίας και Συμβολισμού.

Ο “Μαγικός Αυλός”, εντός του φιλοσοφικού και κοσμολογικού πλαισίου του Ελευθεροτεκτονισμού του 18^ου αιώνα, είναι μια αλληγορία «Αναζήτησης της ανθρώπινης Ψυχής για εσωτερική Αρμονία και Διαφώτιση». (Πασάλης, 2007).

Μια αλληγορία Μύησης και Ηθικής Ανύψωσης, άμεσα συνδεδεμένης με τον ευρύτερο πνευματικό ορίζοντα του ύστερου Διαφωτισμού ( Heartz, 1995).

Σημειώνεται ότι οι Αδελφοί Mozart και Schikaneder, πρώτοι, ξεπερνώντας τις συντηρητικές / σεξιστικές απόψεις των τεκτόνων εκείνης της εποχής, παρουσιάζουν στο έργο αυτό τη συμμετοχή μιας γυναίκας στις μυητικές τελετές που οδηγούν στα άρρητα του Τεκτονισμού και την είσοδο των αμυήτων στην πεφωτισμένη ζωή.

Ο “Μαγικός Αυλός” αναδεικνύει την Ισότητα των φύλων μέσω της πρόσκλησης της Pamina να συμμετάσχει στη μύηση.

Ο μελετητής Julian Rushton υποστηρίζει, ότι τελικά ο τίτλος της όπερας στον αληθινό Διαφωτισμό πρέπει να είναι ότι ” οι γυναίκες πρέπει να είναι μυημένες”.

Στη δεύτερη πράξη του έργου, αναφέρεται ότι : “Μια γυναίκα που δεν φοβάται τη νύχτα και το θάνατο, είναι άξια να μυηθεί”.

Οι δύο βασικοί πρωταγωνιστές του έργου, ο Tamino και η Pamina, μετά τις δοκιμασίες του νερού και του πυρός, οδηγούνται ΜΑΖΙ, ως μυημένοι, προς το Φως.

Ο μουσικολόγος H. C. Robbins-Landon υποστηρίζει ότι ο “Μαγικός Αυλός” ανέδειξε την επιθυμία του Μότσαρτ να μεταρρυθμιστεί το Τεκτονικό Οροθέσιο το οποίο απαγορεύει την είσοδο των γυναικών στο Τεκτονικό Τάγμα.

Ο “Μαγικός Αυλός” αποτελεί την μεγαλειώδη ανάδειξη των  Τεκτονικών Αξιών και Αρχών : η Ηθική, η εξάλειψη της Άγνοιας, οι Αρετές της Γνώσης, της Δικαιοσύνης, της Σοφίας, της Αγάπης, της Αδελφοσύνης και της Αλήθειας.

• Κυρίαρχη θέση στον “Μαγικό Αυλό” καταλαμβάνει η έννοια της Μύησης και της Αναζήτησης της Αλήθειας.

Η πορεία του Tamino μέσω των διαδοχικών δοκιμασιών αντικατοπτρίζει τη τεκτονική πορεία μετάβασης από το Σκότος της Αμάθειας  στο Φως της Γνώσης, της Αλήθειας. Η πορεία αυτή προϋποθέτει Πειθαρχία, Αυτογνωσία και Ηθική Αυτοβελτίωση (Rice, 2005).

Η μύηση παρουσιάζεται ως μια διαδικασία καλλιέργειας της Λογικής και της εσωτερικής Σταθερότητας, Ισορροπίας, Αρμονίας, κεντρικών στοιχείων της Τεκτονικής Διδασκαλίας.

• Ο “Μαγικός Αυλός” προβάλλει την Αρχή της Αρετής ως αναγκαία προϋπόθεση για την μετάβαση στη Σοφία.
• Η Αυτοκυριαρχία, η Εγκράτεια και η Εντιμότητα αναδεικνύονται μέσα στην όπερα και οι ήρωες οφείλουν να τις ενσαρκώσουν.
• Η απαίτηση της Σιγής και Αυτοσυγκράτησης κατά τις δοκιμασίες παραπέμπει σε τεκτονικές συμπεριφορές οι οποίες αποσκοπούν στην καλλιέργεια της πνευματικής Ωριμότητας, (Solomon, 1995).
• Η επικράτηση του Φωτός επί του Σκότους αποτελεί μια στρατηγική αντιπαράθεση η οποία οργανώνει τη δραματουργία σε συμβολικό επίπεδο. Το Φως συμβολίζει τη Λογική, την Ισορροπία, τη Σοφία και τη Δικαιοσύνη, ενώ το Σκότος συνδέεται με την  Άγνοια, την Αμάθεια και την Αυταρχική Εξουσία.
• Η νίκη του   Sarastro έναντι της Βασίλισσας της Νύχτας, αποτελεί σαφή σύγκλιση με τον τεκτονικό συμβολισμό της επικράτησης της Λογικής και της Αλήθειας (Hunter, 1999).

 

• Ο “Μαγικός Αυλός” αναδεικνύει επίσης, την αξία της Αδελφότητας και της Ισότητας.

Η Κοινότητα των Ιερέων λειτουργεί ως μια μορφή «Στοάς», όπου τα μέλη συνδέονται με την ίδια ηθική καλλιέργεια και με αμοιβαίο σεβασμό.

• Η παρουσία του Papageno, ενός ήρωα απλού και καθημερινού, ενισχύει την τεκτονική πεποίθηση ότι η Ανθρώπινη Αξία δεν καθορίζεται από εξωτερικά χαρακτηριστικά αλλά από την Εσωτερική Ακεραιότητα.
• Τέλος, η δραματουργική χρήση των τεσσάρων στοιχείων: της Γης, του Αέρα, του Νερού και της Φωτιάς στις τελικές δοκιμασίες παραπέμπει σε σύμβολα καθαρμού και πνευματικής εξύψωσης, που είναι βασικά στην τεκτονική αλληγορική παράδοση.

Μέσω αυτών των στοιχείων, οι ήρωες «εξαγνίζονται» και αναδύονται σε ανώτερη ηθική κατάσταση (Lockwood, 2007).

Ο “Μαγικός Αυλός”, γενικά,  συγκροτεί ένα πολυεπίπεδο αλληγορικό σύστημα, στο οποίο οι Τεκτονικές Αξίες της Μύησης, της Αρετής, της Λογικής, της Αδελφότητας και του Ηθικού Εξαγνισμού λειτουργούν ως δομικά στοιχεία της δραματουργίας και συνδιαμορφώνουν το ιδεολογικό μήνυμα του Έργου.

Η όπερα αναδεικνύεται έτσι ως έργο όχι μόνο Μουσικής αλλά και Φιλοσοφικής και Ηθικής Αξίας, άρρηκτα συνδεδεμένο με το πνευματικό κλίμα του Διαφωτισμού και της Τεκτονικής Φιλοσοφίας.

Προβάλλεται ένα Όραμα για μια ανθρώπινη κοινωνία η οποία θα χαρακτηρίζεται από τις Αξίες του Διαφωτισμού και τα Τεκτονικά Ιδεώδη, όπου ο άνθρωπος θα στοχεύει σε ένα ανώτερο πνευματικό επίπεδο.

Η συχνή αναφορά στο Φως κατά την αλληγορική και συμβολική του έννοια, μέσα σε ένα απλοϊκό παραμύθι, όπως εκ πρώτης όψεως φαίνεται το περιεχόμενο του έργου, δίνει την δυνατότητα στους μεν αμύητους να απολαύσουν ένα από τα καλύτερα, διαχρονικά, μουσικά έργα, στους δε τέκτονες να “ξαναβιώσουν” την Μύηση τους και την έναρξη της πορείας τους, προς το Φως.

Ο θρίαμβος του Φωτός επί του Σκότους είναι πάντα μια βαθιά επιθυμία, μια δυνατή προσμονή για την οποία αγωνίζεται κανείς σε όλη του τη ζωή.

Το κεντρικό θέμα που αναπτύσσεται στο “Μαγικό Αυλό” είναι η δύναμη της Αγάπης για τον άνθρωπο, θέτοντας ως πρότυπα τους κύριους χαρακτήρες του Tamino και της Pamina, οι οποίοι κατορθώνουν χάρη στην Αγάπη και με τη βοήθεια της Μουσικής να ξεπεράσουν τις δοκιμασίες τους. Σχεδόν κάθε σκηνή και διάλογος μπορεί να ιδωθεί ως μία συμβολική αντιπαράθεση του Καλού και Ενάρετου με το Κακό, ενώ την ίδια σύγκρουση, που δραματοποιείται έντονα χάρη στη μουσική, μεταφέρουν στο θεατή και οι εκ διαμέτρου αντίθετοι πρωταγωνιστικοί χαρακτήρες, της Βασίλισσας της Νύχτας και του Sarastro.

Η μάχη του Καλού εναντίον του Κακού, η Αναζήτηση της Αλήθειας, η Αρετή, η Καλοσύνη, η Δύναμη της Αγάπης  και η Πίστη στα μεγάλα Ιδανικά της Ζωής, κύρια χαρακτηριστικά του Έργου, είναι απόρροια των τεκτονικών βιωμάτων του Mozart.

Η αρχική αποστολή του Tamino μετατρέπεται σταδιακά σε μία ανάγκη επικράτησης της Ιδέας του Διαφωτισμού ότι η Δικαιοσύνη θα θριαμβεύσει προς όφελος των λαών μαζί με την Γνώση και τη  Διαφώτιση.

 

Στην ίδια περιοχή ζούσε η Βασίλισσα της Νύχτας, μια υπερήφανη εκδικητική γυναίκα που αγαπούσε το σκοτάδι. Η Βασίλισσα ζούσε με τρεις γυναίκες και την κόρη της  Pamina, ευγενική, ενάρετη με πνευματικές ανησυχίες. Ο  Sarastro για να βοηθήσει την Pamina να αναπτύξει τις αρετές της φρόντισε να μεταφερθεί στο Παλάτι της Σοφίας και της Ειρήνης.

Η Βασίλισσα βρίσκεται σε μεγάλη θλίψη για την «απαγωγή» της κόρης της και ζητά εκδίκηση και την επιστροφή της Pamina.

Την ίδια εποχή κοντά στο κάστρο της Βασίλισσας βρίσκεται  ο πρίγκιπας Tamino, χαμένος μέσα στο άγνωστο κόσμο της Φύσης ψάχνοντας να βρει τις άρρητες αλήθειες και εκεί καταδιώκεται από ένα φίδι. Το φίδι, ως εκφραστής των κατώτερων στοιχείων της φύσης μας, θέλει να εμποδίσει την θέληση του Tamino να ξεφύγει από τη διαρκή ενασχόληση του με τα γήινα και να ξεκινήσει την πνευματική του ανέλιξη.

Καταρρέοντας από την εξάντληση ο Tamino λιποθυμά και σώζεται από τις τρεις κυρίες της Βασίλισσας της Νύχτας,  οι οποίες σκοτώνουν το φίδι με τα ασημένια ακόντια τους.

Όταν ο Tamino ξυπνά, συναντά έναν κυνηγό πουλιών ονόματι Papageno, ο οποίος μοιάζει με ένα πουλί που καλύπτεται με φτέρωμα. Όταν ο Papageno καυχιέται ότι στραγγάλισε το φίδι, οι τρεις κυρίες επανεμφανίζονται και τον τιμωρούν επειδή είπε ψέματα στον Πρίγκιπα.

Οι γυναίκες βάζουν ένα λουκέτο στο στόμα του Papageno.

Ο Tamino αφού μαθαίνει ότι οι γυναίκες σκότωσαν το φίδι, εκφράζει την εκτίμησή του για την πράξη τους. Οι γυναίκες του δίνουν μια φωτογραφία της Pamina, της όμορφης κόρης της Βασίλισσας της Νύχτας, που λένε ότι έχει απαχθεί από τον “κακό” μάγο Sarastro.

Ο Tamino ερωτεύεται αμέσως τη Pamina. Τότε εμφανίζεται η Βασίλισσα και παρακαλεί τον Tamino να σώσει τη Pamina, υποσχόμενη ότι αν πετύχει, μπορεί να παντρευτεί τη Pamina. Συμφωνεί στην αναζήτηση και οι γυναίκες δίνουν στον Tamino έναν χρυσό αυλό. Αφαιρώντας το λουκέτο από τον Papageno, οι γυναίκες του χαρίζουν ασημένιες καμπάνες. Αυτά τα μουσικά όργανα θα τους δώσουν την ικανότητα να γλιτώσουν από τους κινδύνους του ταξιδιού τους. Ο Papageno και ο Tamino ξεκινούν την αναζήτησή τους, με οδηγό τρία αγόρια-φύλακες.

Στο παλάτι του Sarastro, η Pamina φυλάσσεται από τον Monostatos, έναν κακό άνθρωπο ο οποίος προσπαθεί να την αποπλανήσει. Σταλμένος ο Papageno, από τον Tamino, φτάνει και τρομοκρατεί τον Monostatos. Στη συνέχεια, ο Papageno ανακοινώνει στην Pamina ότι η μητέρα της έστειλε τον Tamino να τη σώσει. Η Pamina χαίρεται όταν ακούει ότι ο Tamino είναι ερωτευμένος μαζί της.

Στο κλείσιμο της πρώτης πράξης το σκηνικό αλλάζει και αποκαλύπτεται ένα μικρό δάσος και τρεις ναοί, της Σοφίας, της Λογικής και της Φύσης.

Ο  Tamino κατευθύνεται στους ναούς της Λογικής και της Φύσης. Χτυπώντας την πόρτα του ναού της Σοφίας συναντά έναν ιερέα ο οποίος τον ενημερώνει ότι ο Sarastro δεν είναι κακός , όπως τον παρουσιάζει η Βασίλισσα, αλλά είναι ο αρχιερέας του Ναού του Ήλιου, της Ίσιδας και του Όσιρι και ότι η Βασίλισσα είναι η κακιά φιγούρα. Αφού φύγει ο ιερέας, ο Tamino παίζει το μαγικό του φλάουτο, με την ελπίδα να καλέσει την Pamina και τον Papageno, λέγοντας :

«Πότε θα περάσεις παντοτινή νύχτα και αυτά τα κουρασμένα μάτια θα δουν το γαλάζιο Φως»

Πράγματι μετά από λίγο συναντά την Pamina και τον Papageno, εμφανίζεται συγκινημένος ο Sarastro και διατάζει δύο ιερείς να οδηγήσουν τους δύο ερωτευμένους νέους στο Ναό της Δοκιμασίας και της Εξαγνίσεως.

Εκεί ο Sarastro ζητά από την Ίσιδα και τον Όσιρι να δώσουν στο ζευγάρι το πνεύμα της Αρετής και της Σοφίας  και η πρώτη πράξη τελειώνει με μια χορωδία:

 

“Αδελφοί! Μυημένοι του Ναού της Σοφίας. Υπηρέτες της Ίσιδας και του Όσιρι! Ο Tamino, που περιμένει στη Βόρεια Πύλη του Ναού, λαχταρά να απαλλαγεί από το πέπλο της νύχτας, θέλει να δει το Ιερό του Φωτός”.

 

Στη συνέχεια το συμβούλιο ιερέων, συμπεριλαμβανομένου του Sarastro, διαβουλεύεται και αποφασίζει ότι ο Tamino θα έχει την άδεια να έχει την Pamina εάν καταφέρει να περάσει από τον Ναό της Δοκιμασίας. Το συμβούλιο δεν θέλει να επιστραφεί η Pamina στη μητέρα της, τη Βασίλισσα της Νύχτας, η οποία πιστεύουν ότι έχει μολύνει τον κόσμο με δεισιδαιμονίες.

Στο Temple of the Ordeal, ο Tamino προειδοποιείται ότι αυτή είναι η τελευταία του ευκαιρία να γυρίσει πίσω. Απαντάει ότι θα υποβληθεί σε κάθε δοκιμασία για να κερδίσει την Pamina του. Ο ιερέας ρωτά επίσης τον Papageno αν θα προχωρήσει σε κάθε δοκιμασία, αλλά εκείνος απαντά ότι δεν τον ενδιαφέρει να αποκτήσει Σοφία. Ο ιερέας απαντά ότι ο Papageno μπορεί να δεχτεί μια γυναίκα, την Papagena, αν υποβληθεί στις δοκιμασίες. Ο Papageno συμφωνεί να υποβληθεί και αυτός στις δοκιμασίες.

Ο Tamino και ο Papageno  βρίσκονται σε ένα σκοτεινό δωμάτιο του ναού και λαμβάνουν οδηγίες ότι η πρώτη τους δοκιμασία είναι ότι πρέπει να παραμείνουν σιωπηλοί κάτω από τον πειρασμό των γυναικών.

Εμφανίζονται τρεις κυρίες και τους βάζουν στον πειρασμό να μιλήσουν.

Ο Tamino και ο Papageno παραμένουν σταθεροί, αν και ο Tamino πρέπει συνεχώς να συγκρατεί τον Papageno διατάζοντας τον να είναι αμίλητος.

Σε έναν κήπο, ο Monostatos πλησιάζει με σκοπό την αρπαγή της κοιμισμένης Pamina. Εμφανίζεται η Βασίλισσα της Νύχτας και λέει στην Pamina ότι πρέπει να σκοτώσει το Sarastro αν θέλει να παραμείνει κόρη της. Δίνει στην Pamina ένα στιλέτο με το οποίο θα τον σκοτώσει. Παρακολουθώντας τη συζήτηση, ο Monostatos προσπαθεί να αναγκάσει την Pamina να τον αγαπήσει λέγοντάς της ότι θα αποκαλύψει τη συζήτηση. Εμφανίζεται ο Sarastro και επιπλήττει τον Monostatos, ενώ καθησυχάζει την Pamina.

Η Pamina πλησιάζει τον Tamino και τον Papageno οι οποίοι συνεχίζουν την δοκιμασία της απολύτου σιωπής. Ο Papageno δεν μπορεί να κρατήσει τη σιωπή του, αλλά ο Tamino παραμένει σταθερός. Δεδομένου ότι ο Tamino αρνείται να απαντήσει, η Pamina πιστεύει ότι δεν την αγαπά πια και είναι στενοχωρημένη. Λαχταρώντας τη γυναίκα του, ο Papageno παίζει τα μαγικά του κουδούνια. Στην πρώτη δοκιμασία, μια ηλικιωμένη γυναίκα πλησίασε τον Papageno δηλώνοντας ότι είναι η νύφη του. Επανεμφανιζόμενη, έχει μεταμορφωθεί στη νέα και όμορφη Papagena. Οι ιερείς τη διώχνουν με βροντές και αστραπές. Φοβισμένη, εξαφανίζεται και ο Papageno είναι απογοητευμένος. Συντετριμμένη από την απόρριψη του Tamino, η Pamina επιχειρεί να αυτοκτονήσει αλλά την εμποδίζουν τα τρία αγόρια.

Εμφανίζονται ο Sarastro και η Pamina, και στο Tamino επιτρέπεται να μιλήσει μαζί της και διαβεβαιώνει την Pamina για την αγάπη του. Η Pamina και ο Tamino καλούνται να συμμετάσχουν μαζί στις τελευταίες δοκιμασίες τους, στη φωτιά και το νερό.

Όταν οι δύο νέοι ετοιμάζονται πλέον για την τελική δοκιμασία, δύο φρουροί διαβάζουν σκαλισμένα γράμματα σε μικρές πυραμίδες :

 

“Αυτός που με θάρρος βαδίζει το δρόμο αυτό, εξαγνίζεται από φωτιά, νερό, αέρα και γη. Εάν υπερβεί το φόβο του θανάτου, θα πετάξει προς τα ουράνια μακριά από τη Γη! Φωτισμένος, θα είναι πλέον ικανός να αφιερώσει τον εαυτό του oλοκληρωτικά στα μυστήρια της Ίσιδος”.

 

Η Pamina και ο Tamino ολοκληρώνουν τη δοκιμασία της Εξαγνίσεως από τα στοιχεία της φύσεως και οδηγούνται στις πύλες μιας καιόμενης λίμνης μέσα από τις οποίες έπρεπε να περάσουν, βγαίνουν σώοι σε ένα βωμό μπροστά στον  Sarastro μέσα σε επευφημίες θριάμβου από τους ιερείς που παρίστανται.

Στη συνέχεια οι δυνάμεις του κακού, ο Monostatos, η Βασίλισσα της Νύχτας και οι τρεις συνοδοί της, προσπαθούν να φτάσουν στο ναό, κρατώντας μαύρους δαυλούς. Ξαφνικά, εκτυφλωτικές δέσμες φωτός διαχέονται μέσα στο σκοτάδι, με αποτέλεσμα να χάσουν τις δυνάμεις τους και να χαθούν στα έγκατα της γης.

Στην τελευταία σκηνή, που εκτυλίσσεται στο Ναό του Ήλιου, παρουσιάζονται ο Sarastro, η Pamina και ο Tamino με ιερατικά άμφια, οι ιερείς και τα τρία πνεύματα.

Ο Sarastro τραγουδά πως “οι ακτίνες του ήλιου έδιωξαν τη νύχτα και τις δυνάμεις του κακού” για να ακολουθήσει ο χορός των ιερέων που επαινεί τους μυημένους. Ο Μέγας Διδάσκαλος ο Sarastro καλωσορίζει τους νεαρούς ερωτευμένους στην είσοδο του Ναού, τους ενώνει και όλοι μαζί δοξάζουν τη Νίκη της Δύναμης, της Ομορφιάς και της Σοφίας, τη Νίκη του Καλού επί του Σκότους.

Με το έργο του αυτό ο Mozart αναδεικνύει την υπαρξιακή αγωνία για την επικράτηση το Φωτός επί του Σκότους, του Καλού επί του Κακού, της Γνώσης επί της Αμάθειας, διότι αυτό είναι η μοναδική διέξοδος για ένα Ιδεώδη Πνευματικό Κόσμο.

Στο «Μαγικό Αυλό» ο Mozart περικλείει όλη την Τεκτονική Διδασκαλία που επηρέασε τη ζωή του και το έργο του.

Ο τεκτονικός συμβολισμός θεωρείται ορατός στην έμφαση που δίνεται στον αριθμό τρία, καθώς και στο περιεχόμενο των δοκιμασιών το οποίο σε μεγάλο βαθμό  συνδέεται με τη Μύηση εισδοχής των μελών των τεκτονικών στοών.

Σημειώνεται ότι η πρεμιέρα του “Μαγικού Αυλού” έγινε στις 30 Σεπτεμβρίου 1791 στο Θέατρο Schikaneder στη Βιέννη.

Σημειώνεται ότι οκτώ ημέρες πριν από τον θάνατο του ο  Mozart θα διευθύνει ο ίδιος, στις 18 Νοεμβρίου 1791, την Μικρή Τεκτονική Καντάτα «Εγκώμιον Φιλίας», στην εγκατάσταση του νέου κτιρίου της Στοάς του και τούτο είναι πρακτικώς το τελευταίο του έργο.(Τάσιος, 2007)

 

Ούτε ένας ανώτερος βαθμός νοημοσύνης, ούτε η φαντασία, ούτε τα δύο μαζί συνιστούν την μεγαλοφυία . Αγάπη, αγάπη, αγάπη, αυτή βρίσκεται στην καρδιά της μεγαλοφυίας. Wolfgang Amadeus Mozart

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Οι Αξιακές Αρχές στην όπερα «Μαγικός Αυλός»  του  Mozart, όπως αυτές  αναδύονται από τη δραματουργική της δομή, συνιστούν ένα χαρακτηριστικό δείγμα της αισθητικής και ηθικής σκέψης του ύστερου Διαφωτισμού, ενσωματώνοντας ένα πολυεπίπεδο σύστημα αλληγορικών σημασιών.

Κεντρική θέση κατέχει η αναζήτηση της Σοφίας και της Αλήθειας. Οι δοκιμασίες που υφίστανται οι πρωταγωνιστές αντανακλούν τον διαφωτιστικό πυρήνα του έργου: η Γνώση δεν παρέχεται, αλλά κατακτάται μέσω Πνευματικής Πειθαρχίας και Ηθικής Ανύψωσης, (Heartz, 1995 ).

Ταυτόχρονα  το έργο προβάλλει την Αρετή ως θεμελιώδη παράμετρο ηθικής συγκρότησης. Η Εντιμότητα, η Εγκράτεια και η Καλοσύνη αποτελούν αδιαπραγμάτευτες αξίες που καθορίζουν την πορεία του ανθρώπου προς το Φως. (Solomon, 1995).

Επίσης η δραματουργική αντιπαράθεση ανάμεσα στο Φως και στο Σκότος αρθρώνει μια συμβολική διαλεκτική που αντανακλά την Ηθική Φιλοσοφία του Διαφωτισμού.

Το Φως συμβολίζει τη Λογική, την Ισορροπία και τη Δικαιοσύνη, ενώ το Σκότος συνδέεται με την Άγνοια και την αυθαιρεσία εξουσίας (Rice, 2005).

Ο «Μαγικός Αυλός»  αναδεικνύει την Αγάπη ως Ηθική και Υπαρξιακή Δύναμη.

Η σχέση του Tamino και της Pamina παρουσιάζεται ως μια διαδικασία αμοιβαίας ωρίμανσης, όπου η συναισθηματική πίστη λειτουργεί ως κινητήριος μοχλός Αυτογνωσίας (Lockwood, 2007).

Τέλος, η παρουσία χαρακτήρων όπως ο Papageno αναδεικνύει την αξία της κοινωνικής Αλληλεγγύης και της καθημερινής ανθρώπινης Καλοσύνης. Η συμβολή του στη δραματουργία υπενθυμίζει ότι η Ηθικότητα δεν περιορίζεται στις υψηλές ιδεολογικές αρχές αλλά ενσαρκώνεται και σε απλές, αυθόρμητες πράξεις ανθρωπιάς, (Hunter, 1999).

Συμπερασματικά, ο «Μαγικός Αυλός»  λειτουργεί ως αλληγορική σύνθεση που συνδυάζει μουσική, θεατρικότητα και φιλοσοφικό στοχασμό, υποστηρίζοντας ότι η Αρετή, η Γνώση και η Συνεργασία αποτελούν αναγκαίες προϋποθέσεις για την ατομική και κοινωνική πρόοδο.

Η Τεκτονική πίστη του Mozart τον έκανε να αγκαλιάσει τις αρχές του Διαφωτισμού, όπως την Πίστη στην ανθρώπινη πρόοδο, την Αδελφική Αγάπη, τη Δικαιοσύνη και την Αναζήτηση της Αλήθειας.

 

 “Η Μουσική του Mozart ήταν τόσο καθαρή, ώστε έμοιαζε σαν να προϋπήρχε στο Σύμπαν προσμένοντας να την ανακαλύψει ο μαέστρος“, Albert  Einstein

 

ΠΗΓΕΣ

1. Δρόσος Γ.,(1989), ” Β. Α. Μότσαρτ “, Ζαχαρόπουλος, Αθήνα
2. Βασιλειάδης Γ.(1991), ” Μότσαρτ: χρόνια ωριμότητας (1783-1791)”
3. Παπαγεωργίου Δημήτρης ,(2016), “Ο W. A. Mozart και ο Μαγικός Αυλός”.
4. Πασάλης Β. (2007), “ Β.Α.Μότσαρτ, Ο μαγικός Αυλός Μουσικό δράμα 1781”, Τεκτονικό Δελτίο ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ τ. 96, Αθήνα.
5. Τάσιος Π.Θ. (2007), “W.A.Mozart, ο Άνθρωπος και ο Τέκτων”, Τεκτονικό Δελτίο ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ τ. 96, Αθήνα.
6. Τάσιος Π.Θ. (2004), “ Τρεις αιώνες Τεκτονική Μουσική και οι δημόσιες συναυλίες “, Αγγελάκη, Αθήνα.
7. Baker R. (1991), “Mozart”, Libro, Αθήνα.
8. ELAINE PAULIONIS PHELEN, (2015), “The Masonic Philosophical Society-Mozart’s Masonic Opera: The Magic Flute”

1. Heartz, D. (1995). Mozart’s Operas. University of California Press.
2. Hunter, M. (1999). “Magic Flute and the Enlightenment Values.” Cambridge Opera Journal, 11(2).
3. Lockwood, L. (2007). Mozart: A Life. W.W. Norton.
4. Rice, A. (2005). Mozart on the Stage. Cambridge University Press.
5. Solomon, M. (1995). Mozart: A Life. Harper Collins.
6. Till, N. (1992). Mozart and the Enlightenment: Truth, Virtue and Beauty in Mozart’s Operas. W.W. Norton
7. “Arizona Opera & Evermore “Arizona Opera & Enterprises

www.evermore.com/azo/96season/mf_syn.php3