ΜΕΓΑΛΗ ΣΤΟΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ

 

ΤΕΚΤΟΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ- ΣΥΜΒΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ – ΛΟΓΟΣ – ΤΑΞΗ – ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΑΛΧΗΜΕΙΑ

ΚΑΙ ΠΟΡΕΙΑ  ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΤΕΛΕΙΟΤΗΤΑ

 

Ο Τεκτονισμός, ως φιλοσοφικό και μυητικό σύστημα αυτοκαλλιέργειας, προτείνει στον άνθρωπο μια πορεία βαθιάς εσωτερικής μεταμόρφωσης, η οποία ξεκινά από τρεις θεμελιώδεις αρχές: τη Δημιουργία, το Λόγο και την Τάξη.

 

Η Δημιουργία δεν αφορά μόνο τη γένεση του κόσμου αλλά και τη γέννηση ενός νέου ανθρώπου μέσα στον ήδη υπάρχοντα· αποτελεί την αναγνώριση ότι ο εσωτερικός μας κόσμος είναι ένα ακατέργαστο υλικό που ζητά μορφοποίηση, ευθύνη και κατεύθυνση. Αυτή η επιλογή αποτελεί το πρώτο βήμα της μύησης , διότι χωρίς βούληση για Δημιουργία καμία εσωτερική εργασία δεν μπορεί να αρχίσει.

Στο τεκτονικό σύστημα, ο άνθρωπος δεν αποδέχεται παθητικά τον εαυτό του αλλά αναλαμβάνει ενεργά την ευθύνη να καθορίσει τι θέλει να γίνει, ποιες δυνατότητες θα αναπτύξει και ποιες αδράνειες θα υπερβεί, μετατρέποντας τη ζωή του σε συνειδητή δημιουργία.

Κάθε μεγάλο φιλοσοφικό σύστημα , κάθε παράδοση στοχασμού και κάθε έργο πνευματικής αναζήτησης ξεκινά από μια βασική ανάγκη . Την ανάγκη να ερμηνεύσει την Αρχή .

• Τι προϋπήρχε του κόσμου ;
• Πώς αναδύθηκε η Τάξη μέσα από την πρωταρχική αμορφία ;
• Ποια δύναμη έφερε το Φως μέσα στο σκοτάδι της αταξίας ;

Οι Έλληνες υπήρξαν από του πρώτους που έθεσαν αυτά τα ερωτήματα όχι μόνο μυθολογικά , αλλά συστηματικά , επιχειρώντας να κατανοήσουν τον κόσμο ως ένα οργανωμένο όλον , ξεκινώντας με τον ποιητή  Ησίοδο  ( 8^ος -7^ος  αι. π.Χ )  οποίος στο έργο του <<Θεογονία >> αφηγείται ότι στην αρχή δεν υπάρχει κόσμος υπάρχει μόνο Χάος -ένα άπειρο βάθος ένα άμορφο δυναμικό .  Το  Χάος όμως δεν είναι αταξία , είναι η μήτρα της δυνατότητας από όπου αναδύονται :

• Γαία , η σταθερότητα
• Τάρταρα , το βάθος
• Έρως , η πρωταρχική ενοποιός δύναμη
• Η γέννηση των θεών ως συμβολικές δυνάμεις

Ο Ησίοδος αυτός ο Πρώιμος Έλληνας ποιητής σχεδόν σύγχρονος του Ομήρου θεωρείται ο πατέρας της διδακτικής  και ο πρώτος που συστηματοποίησε την ελληνική κοσμογονία και θεογονία . Στα << Έργα και Ημέραι >> διδάσκει την αξία του μόχθου , της δικαιοσύνης και της ηθικής τάξης .

Ο Πλάτων ( 427-347 π. Χ . ) ήταν μαθητής του Σωκράτη , δάσκαλος του Αριστοτέλη και ιδρυτής της Ακαδημίας της Αθήνας . Θεμελίωσε την ιδεαλιστική  φιλοσοφία και συνέδεσε τη γνώση με την ηθική και την πολιτική .

Σημαντικά  του έργα : Πολιτεία -Τίμαιος -Φαίδων -Συμπόσιον  – Φαίδρος  .

Ο Αριστοτέλης ( 384-322 π.Χ. ) ήταν μαθητής του Πλάτωνα στην Ακαδημία , δάσκαλος του Μεγάλου Αλεξάνδρου και θεμελιωτής της λογικής , της βιολογίας και ενός από τα συστηματικότερα φιλοσοφικά έργα όλων των εποχών .

Σημαντικά του έργα : Ηθικά Νικομάχεια – Μεταφυσικά – Πολιτικά -Περί Ψυχής .

Η φιλοσοφική λοιπόν σκέψη των δύο μεγαλύτερων στοχαστών της αρχαιότητας, του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη, περιστρέφεται βαθιά γύρω από την έννοια του φωτός και της τάξης ως θεμελιακών αρχών της πραγματικότητας.

Για τον Πλάτωνα, το φως δεν είναι απλώς φυσικό φαινόμενο ούτε απλός φορέας αισθητών· αποτελεί την εικόνα του Αγαθού, την πηγή της αλήθειας και την ουσία της νοητής πραγματικότητας. Για τον Αριστοτέλη, αντίθετα, το φως είναι ενέργεια, εντελέχεια, μία φυσική κατάσταση κίνησης . Παρ’ όλα αυτά, και οι δύο οραματίζονται τον κόσμο ως σύστημα τάξης — ο ένας  θεόκτιστης, ο άλλος φυσικής αναγκαιότητας. Η διερεύνηση αυτών των απόψεων αποκαλύπτει τον πυρήνα της αρχαίας ελληνικής μεταφυσικής και την πνευματική σύνδεση ανάμεσα στη νοητική και την κοσμική αρμονία.

Ο Πλάτων, στην περίφημη αναλογία του Ήλιου στην «Πολιτεία», εισάγει την ιδέα ότι το φως είναι η αντανάκλαση του υπέρτατου αγαθού. Συνεπώς, όπως ο Ήλιος φωτίζει τα αισθητά και χαρίζει στα μάτια τη δύναμη της όρασης, έτσι και το Αγαθό φωτίζει τα νοητά και δίνει στον νου τη δύναμη της γνώσης.  Εδώ η τάξη του κόσμου είναι ήδη παρούσα ως αντήχηση μιας νοητής τάξης. Το φως είναι ο τρόπος με τον οποίο το νοητό μετατρέπεται σε προσιτό, και η αλήθεια είναι το αποτέλεσμα του φωτισμού της ψυχής.

Αυτό γίνεται πιο εμφανές στην αλληγορία του σπηλαίου. Ο άνθρωπος που ελευθερώνεται από τα δεσμά της άγνοιας προχωρά σταδιακά από το σκοτάδι στο φως, μαθαίνοντας να διακρίνει πρώτα τις σκιές, μετά τα είδωλα, ύστερα τα ίδια τα πράγματα και, τέλος, το ίδιο το φως του ήλιου. Η πορεία αυτή δεν περιγράφει το φυσικό βλέμμα αλλά την εσωτερική μετατόπιση της ψυχής από τις δοξασίες προς την νόηση. Το φως εδώ είναι παιδευτικό, καθοδηγητικό· όταν ο άνθρωπος αντικρίσει τελικά τον ήλιο, δηλαδή το Αγαθό, κατανοεί τη θεμελιώδη τάξη του κόσμου και τη θέση της ψυχής μέσα σε αυτήν.

Στον «Τίμαιο», ο Πλάτων προχωρά ακόμη περισσότερο, περιγράφοντας τον τρόπο με τον οποίο ο Δημιουργός Νους οργανώνει το άτακτο και το μεταμορφώνει σε αρμονικό σύμπαν φανερώνοντας έτσι , ότι η τάξη δεν είναι τυχαία ούτε φυσική αναγκαιότητα· είναι πράξη θεϊκής νοημοσύνης. Ο κόσμος είναι όμορφος και αρμονικός επειδή κατασκευάστηκε με βάση τα αιώνια πρότυπα, τις Ιδέες. Το φως στον Πλάτωνα δε συμβολίζει  την ύλη αλλά την ενέργεια της ψυχής που μετέχει στη θεία νόηση. Η ίδια η ψυχή είναι ένα «φωτεινό όργανο», που επιθυμεί τη θέαση του αληθινού. Εάν το φως της ψυχής σκοτεινιάσει από την αμάθεια και τις επιθυμίες, τότε η εσωτερική τάξη διασαλεύεται, όπως το σύμπαν θα διασαλευόταν αν ο Δημιουργός δεν επενέβαινε με τον νοητό του σχεδιασμό.

Η τάξη, κατά τον Πλάτωνα, είναι το καλό εν ενεργεία. Η δικαιοσύνη στην ψυχή, όπως περιγράφεται στην «Πολιτεία», είναι η αρμονική σχέση των τριών μορφών : του λογιστικού, του θυμοειδούς και του επιθυμητικού. Όταν το λογιστικό κυριαρχεί και φωτίζει τις άλλες δυνάμεις, η ψυχή γίνεται εύρυθμη, όπως ο κόσμος γίνεται εύρυθμος όταν καθοδηγείται από το Αγαθό. Εδώ το φως δεν είναι απλώς εικόνα, είναι αρχή εσωτερικής συνοχής· η ψυχή που γνωρίζει το αγαθό είναι φωτεινή, και η φωτεινή ψυχή είναι ενάρετη. Ο Πλάτων θεωρεί ότι η φιλοσοφία είναι η διαδικασία κατά την οποία το εσωτερικό αυτό φως αναζωπυρώνεται, ωθώντας την ψυχή στην ανάμνηση όσων είχε κάποτε αντικρίσει στον κόσμο των Ιδεών.

Ο Αριστοτέλης, από την άλλη, προσεγγίζει το φως όχι ως μεταφυσικό σύμβολο αλλά ως πραγματική φυσική ενέργεια. Στο «Περί Ψυχής» ορίζει το φως ως «εντελέχεια του διαφανούς», δηλαδή ως την κατάσταση στην οποία το διάφανο μέσο (όπως ο αέρας) βρίσκεται σε πληρότητα της δυνατότητάς του. Το φως κάνει το ορατό γνωστό όχι επειδή φέρει ιδέες αλλά επειδή ενεργοποιεί την δύναμη της όρασης. Η τάξη δεν επιβάλλεται από υπερβατική ουσία αλλά αποτελεί την φυσική συνέπεια της μορφής που εκδηλώνεται μέσα στην ύλη. Το φως είναι η προϋπόθεση της αίσθησης, και η αίσθηση είναι η αρχή της γνώσης. Έτσι, ενώ ο Πλάτων υποστηρίζει ότι η γνώση προέρχεται από την ανάμνηση, ο Αριστοτέλης υποστηρίζει ότι η γνώση ξεκινά από την εμπειρία, με το φως να παίζει πρωτεύοντα ρόλο στην πρόσληψη των μορφών.

Στα «Μετά τα Φυσικά», ο Αριστοτέλης περιγράφει την τάξη του σύμπαντος ως προϊόν του Πρώτου Κινούντος Ακινήτου, της καθαρής ενέργειας που κινεί τα πάντα όχι με πράξη αλλά με έρωτα. Το σύμπαν είναι αιώνιο, και η κίνηση των ουρανίων σωμάτων είναι κυκλική, η τελειότερη μορφή κίνησης. Η τάξη εδώ δεν είναι επιβεβλημένη αλλά εγγενής: κάθε ον έχει το δικό του τέλος και τον σκοπό προς τον οποίο τείνει. Η τάξη του κόσμου είναι η αποφασισμένη πορεία των πραγμάτων προς την τελείωση. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Αριστοτέλης δεν χρειάζεται έναν Δημιουργό που επιβάλλει τάξη στο χάος· η τάξη αναδύεται από την ίδια τη φύση των όντων λόγω της εντελέχειάς τους.

Παρά τις διαφορές τους, και οι δύο φιλόσοφοι αντιλαμβάνονται ότι το φως και η τάξη είναι συνθήκες για τη γνώση. Ο Πλάτων θεωρεί ότι το φως καθιστά τις Ιδέες γνωστές, ενώ ο Αριστοτέλης ότι επιτρέπει στην αίσθηση να λειτουργήσει. Αλλά και οι δύο θεωρούν ότι η ψυχή αναζητά τάξη — είτε ως ανάμνηση του νοητού είτε ως ολοκλήρωση της δύναμης της.

Η κοσμική τάξη, στον Πλάτωνα, είναι νοητική δημιουργία· στον Αριστοτέλη, φυσική αναγκαιότητα. Κι όμως, η ανθρώπινη ψυχή και στις δύο περιπτώσεις συμμετέχει στην ίδια αρχή: το εσωτερικό της φως πρέπει να στραφεί προς το ανώτερο. Η παιδεία στον Πλάτωνα είναι στρέψη της ψυχής από τα σκοτεινά προς τα φωτεινά· η αρετή στον Αριστοτέλη είναι συνήθεια που οδηγεί την ψυχή προς τη μεσότητα, δηλαδή προς την τάξη. Το καλό για τον άνθρωπο είναι φωτεινό και τακτικό, και το κακό είναι σκοτεινό και άτακτο. Οπότε αυτή η αναλογία ενισχύει την ενότητα της αρχαιοελληνικής σκέψης.

Στο πλαίσιο αυτό, όταν εξετάζουμε τη δημιουργία, το φως και την τάξη ως ενιαία φιλοσοφικά θεμέλια, βλέπουμε ότι ο Πλάτων μιλά για το φως που έχει καταγωγή στο μεταφυσικό· ο κόσμος υπάρχει επειδή μετέχει στην Ιδέα του Αγαθού. Ο Αριστοτέλης προσφέρει ένα μοντέλο όπου το φως είναι φυσικό και η τάξη είναι αποτέλεσμα της τελεολογικής διάρθρωσης της φύσης. Στον Πλάτωνα, η δημιουργία είναι πράξη και η Τάξη είναι δώρο.

Στον Αριστοτέλη, η δημιουργία είναι διαδικασία,  δηλαδή είναι μία φυσική αναγκαιότητα.

Και όμως, ο άνθρωπος, στον Πλάτωνα, δεν μπορεί να φτάσει στην αλήθεια χωρίς να στραφεί προς το φως, ενώ στον Αριστοτέλη δεν μπορεί να τη  γνωρίσει χωρίς να χρησιμοποιήσει το φως ως μέσο αντίληψης. Αυτή η κοινή δομή μαρτυρά ότι το φως είναι η θεμελιώδης γέφυρα ανάμεσα στον άνθρωπο και τον κόσμο, είτε γίνεται κατανοητό μεταφυσικά είτε φυσικά. Έτσι , η τάξη,  λειτουργεί ως το σταθερό υπόβαθρο που επιτρέπει τη γνώση, είτε αυτή προέρχεται από την Ιδέα του Αγαθού είτε από την εντελέχεια της φύσης.

Συνολικά, η συμβολή των δύο στοχαστών δείχνει ότι το φως είναι η αρχή της κατανόησης, η πηγή της πραγματικότητας και το κλειδί της ανθρώπινης ψυχής. Η τάξη είναι η δομή που κάνει τον κόσμο νοητό και την ψυχή εναρμονισμένη. Η δημιουργία, τέλος, είτε θεϊκή είτε φυσική, είναι η διαδικασία που μετατρέπει το σκοτάδι σε φως και το χάος σε αρμονία. Και οι δύο φιλόσοφοι συμφωνούν ότι χωρίς φως δεν υπάρχει γνώση και χωρίς τάξη δεν υπάρχει κόσμος

Ο Λόγος, ως δεύτερη θεμελιακή αρχή, δεν εμφανίζεται ως απλή ομιλία αλλά ως κοσμική αρχή , τάξης , νοημοσύνης και κατεύθυνσης . Λειτουργεί ως η αρχιτεκτονική της πραγματικότητας· είναι ο εσωτερικός σχεδιασμός της σκέψης, η φωνή που καθοδηγεί τις πράξεις και τις επιλογές μας. Είναι η καθαρότητα της διάκρισης, η ικανότητα να βλέπει κανείς πέρα από τις εντυπώσεις και τις παροδικές συγκινήσεις .  Δεν πρόκειται λοιπόν μόνο για τη λεκτική έκφραση, αλλά για τον τρόπο που η συνείδηση οργανώνει τον κόσμο, ερμηνεύει τα γεγονότα και σχηματίζει τα θεμέλια πάνω στα οποία ο άνθρωπος οικοδομεί το χαρακτήρα και το έργο του. Ο Τέκτων χρησιμοποιεί το Λόγο με καθαρότητα, εντιμότητα και δημιουργική προοπτική, γνωρίζοντας ότι κάθε λέξη και κάθε σκέψη μπορούν να λειτουργήσουν είτε ως δομικά υλικά είτε ως δυνάμεις αποδόμησης.

 Η Τάξη, ως τρίτη αρχή, αποτελεί την πρακτική εφαρμογή της Δημιουργίας και του Λόγου∙ είναι η εναρμόνιση του εσωτερικού ναού, η συνέπεια ανάμεσα σε αρχές και πράξεις, η συνειδητή ιεράρχηση των σκέψεων, των συναισθημάτων και των προθέσεών μας. Η Τάξη δεν περιορίζει τον άνθρωπο· τον απελευθερώνει, γιατί του προσφέρει σταθερότητα, ρυθμό και ευθυγράμμιση με τις υψηλότερες δυνατότητές του. Χωρίς Τάξη η δημιουργικότητα σκορπίζεται, ο Λόγος θολώνει και η πρόοδος αναστέλλεται.  Μέσα στην Τάξη ο Τέκτονας μαθαίνει την πειθαρχία που δεν είναι πνιγμός , αλλά ελευθερία . Διότι η ελευθερία γεννιέται όταν το εσωτερικό χάος μετατρέπεται σε αρμονικό πεδίο Δημιουργίας οπότε η ψυχή βρίσκει τον ρυθμό της και ο άνθρωπος μπορεί να προχωρήσει με σταθερότητα προς τη δική του Τελείωση.

Πάνω σε αυτές τις τρεις αρχές στηρίζεται αυτό που ονομάζουμε «εσωτερική αλχημεία» του Τέκτονα, η οποία δεν αφορά μέταλλα αλλά τον ίδιο τον άνθρωπο. Η αλχημεία αυτή είναι η διαδικασία που μετατρέπει τον ακατέργαστο λίθο σε σμιλευμένο, χρήσιμο και φωτεινό υλικό του Εσωτερικού Ναού . Είναι ο δρόμος της αυτογνωσίας, της κάθαρσης και της μετουσίωσης ενός νέου τρόπου ύπαρξης. Ο Τέκτονας αναγνωρίζει τις σκιές και τις αδυναμίες του, απομακρύνει τον θόρυβο και το περιττό, μετατρέπει την εμπειρία σε σοφία και τον πόνο σε συμπόνια  και επιτρέπει να αναδυθεί ένας πιο ολοκληρωμένος, πιο συνειδητός και πιο φωτεινός εαυτός.

Συνεπώς η πορεία προς την Τελείωση δεν είναι ένας προορισμός αλλά ένας τρόπος ζωής· μια συνεχής εργασία, μια αδιάκοπη προσπάθεια κατανόησης, μια σταθερή επαναφορά στην ουσία μας , γιατί το ΦΩΣ δεν το βρίσκουμε , το αναζητούμε !!!    Ο Τέκτονας δεν επιδιώκει να γίνει τέλειος αλλά να τελειοποιείται διαρκώς, να προοδεύει, να υπηρετεί, να προσθέτει φως στο έργο του και στον κόσμο. Έτσι , η  τελείωση εκδηλώνεται στον τρόπο που εργάζεται, που σχετίζεται, που αντιμετωπίζει τις δυσκολίες και που μεταδίδει την εσωτερική του σταθερότητα σε όσους τον περιβάλλουν.

Όταν η Δημιουργία, ο Λόγος και η Τάξη ενώνονται, σχηματίζουν μέσα στον άνθρωπο μια φωτεινή εικόνα: τον προσωπικό του Ναό. Αυτή η εικόνα, δεν είναι φανταστική αλλά ουσιαστική, γίνεται η  πυξίδα και το εσωτερικό μέτρο· βοηθά τον Τέκτονα να ξέρει πού πορεύεται, τι υπηρετεί και ποιον άνθρωπο επιλέγει να χτίζει καθημερινά. Τότε εκείνος γίνεται τεχνίτης της ίδιας του της ύπαρξης, ο ζωντανός φορέας Αρετής και Αρμονίας στον κόσμο, όχι με λόγια, όχι για να θαυμάζεται , αλλά με το ίδιο του το βίωμα, αποδεικνύοντας ότι η αληθινή Δημιουργία ξεκινά πάντα από μέσα μας και εκδηλώνεται προς τα έξω ως Φως , ως Ισορροπία , ως  συνειδητή παρουσία μέσα στον κόσμο και μέσα στην ανθρώπινη ψυχή που ακόμη θα αναζητά το δρόμο της .                        

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Ησίοδος :

• Θεογονία -εκδόσεις Κάκτος ( Αρχαίοι Συγγραφείς )
• Έργα και Ημέραι -εκδόσεις Ζήτρος

Πλάτων:

• Τίμαιος – Κριτίας – εκδόσεις Πόλις  (Αρχαίοι Συγγραφείς )
• Πολιτεία VI , VII
• Φαίδων

Αριστοτέλης:

• Μετά τα Φυσικά -εκδόσεις Κάκτος ( Αρχαίοι Συγγραφείς )
• Πολιτικά -εκδόσεις Πόλις